معیارهای سنجش وزن مناسب

یکی از معیارهای سلامتی و تناسب، وزن مناسب می‌باشد. هم لاغری و هم اضافه وزن می‌توانند سلامت فرد را در معرض خطر قرار دهند. مطالعات نشان می‌دهند که اگر وزن فرد در محدوده مناسب قرار نداشته باشد، میزان وقوع بیماری های متابولیک و قلبی، و میزان بروز مرگ در آینده افزایش می‌یابد. لذا دانشمندان همواره در صدد یافتن راه‌های ساده و کاربردی برای تعیین محدوده مناسب وزن بوده و هستند. در ادامه به بررسی معیارهای سنجش وزن مناسب پرداخته می‌شود:
 

شاخص توده بدنی ( BMI )

پر استفاده‌ترین معیار در بین معیارهای موجود، شاخص توده بدنی یا BMI می‌باشد. اندازه‌گیری BMI بسیار ساده است. کافی است وزن خود را بر حسب کیلوگرم و قد خود را بر حسب متر تعیین نمایید. حال، (وزن) را تقسیم بر (قد به توان دو) نمایید.
اگر عدد بدست آمده در محدوده ۱۸/۵ تا ۲۴/۹ باشد، یعنی وزن شما نرمال است. کمتر از ۱۸/۵ نشانه کمبود وزن می‌باشد. ۲۵ تا ۲۹/۹ به معنای اضافه وزن و بالاتر از آن نشانه چاقی است.
اما اگر بخواهیم فقط از این شاخص برای تعیین وزن مناسب استفاده کنیم، ممکن است دچار خطا شویم. زیرا BMI تعیین نمی‌کند که وزن اضافی، ناشی از تجمع چربی است یا بافت‌های غیرچربی مانند ماهیچه‌ها.
همچنین می‌دانیم که چربی ذخیره شده در ناحیه شکمی که به چربی احشایی معروف است، از نظر متابولیک، فعال‌تر از چربی زیر پوستی بوده و سیتوکین‌ها و مواد مضر بیشتری را آزاد می‌کند. حال آنکه BMI نمی‌تواند تعیین کند که وزن اضافی، ناشی از تجمع چربی در کدام قسمت بدن می‌باشد!
از طرف دیگر، یک فرد مسن را در نظر بگیرید که شکمی برآمده و دست و پایی لاغر و استخوانی دارد. با وجود BMI نرمال، خطر مرگ زودرس در این فرد بالاتر است که یکی از علل آن کم بودن توده عضلانی (سارکوپنی) می‌باشد. لذا لازم است که فاکتورهای دیگری بکار گرفته شوند تا جبران کننده نقاط ضعف BMI باشند.

شاخص درصد چربی بدن ( BFP ):

این روش دقیق‌تر از روش‌های دیگر است. با این حال محاسبه صحیح آن نیازمند استفاده از دستگاه‌های خاص بوده و لذا همه افراد به آن دسترسی ندارند.
 

شاخص دور کمر ( Waist Circumference )

برای اندازه‌گیری دور کمر یا WC، از یک متر نواری استفاده کنید. سپس حد فوقانی استخوان لگن را در ناحیه پهلوها مشخص نموده و اندازه‌گیری با متر را دقیقا در بالای این حد انجام دهید (تقریبا هم سطح با ناف). متر باید کاملا به سطح پوست بچسبد اما نباید دو انتهای آنرا با فشار به هم برسانید زیرا که موجب می‌شود اندازه‌ی کمتر از واقعی بدست آورید.
مقادیر طبیعی و غیرطبیعی WC به شرح زیر می باشد:
مقدار نرمال:
زنان------>۶۴ تا ۸۰ سانتی‌متر
مردان------->۷۸ تا ۹۴ سانتی‌متر

اضافه وزن:
زنان-------->۸۰ تا ۸۸ سانتی‌متر
مردان-------->۹۴ تا ۱۰۲ سانتی‌متر

چاقی:
زنان------->بالاتر از ۸۸ سانتی‌متر
مردان-------> بالاتر از ۱۰۲ سانتی‌متر
 

شاخص نسبت دور کمر به دور لگن ( Waist to Hip Ratio )

اندازه‌گیری دور کمر را مطابق آنچه در بالا شرح داده شد انجام دهید. برای اندازه‌گیری دور لگن، متر نواری را دور عریض‌ترین قسمت باسن قرار دهید. مقادیر طبیعی و غیرطبیعی این نسبت به شرح زیر است:
نرمال:
زنان------>۰/۸ یا کمتر
مردان-------> ۰/۹۵ یا کمتر

اضافه وزن:
زنان------> ۰/۸۱ تا ۰/۸۵
مردان------>۰/۹۶ تا ۱

چاقی:
زنان------->۰/۸۶ یا بالاتر
مردان--------> ۱/۱ یا بالاتر
 

شاخص نسبت دور کمر به قد ( Waist to Height Ratio )

دقت کنید که هم در مورد نسبت دور کمر به قد و هم دور کمر به دور لگن، هر دو اندازه‌گیری بر حسب سانتی‌متر هستند. مقادیر طبیعی و غیرطبیعی این نسبت به شرح زیر است:
نرمال:
زنان------>۰/۴۲ تا ۰/۴۸
مردان------->۰/۴۳ تا ۰/۵۲

اضافه وزن:
زنان------->۰/۴۹ تا ۰/۵۷
مردان--------->۰/۵۳تا ۰/۶۲
چاقی:
زنان-------->۰/۵۸ یا بالاتر
مردان-------->۰/۶۳ یا بالاتر
 
توجه کنید که در تمام موارد فوق، مقادیری که بعنوان اضافه وزن و چاقی معرفی شده‌اند با افزایش خطر بیماری‌های قلبی، دیابت، فشار خون و بطور کلی سندرم متابولیک همراه هستند. هر چقدر این مقادیر بیشتر باشند میزان خطر نیز افزایش می‌یابد.
ضمناً بهتر است اندازه‌گیری، صبح‌ها بصورت ناشتا انجام شده و اندازه‌گیری‌های بعدی نیز در زمان و شرایط مشابه انجام شوند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *